Voorstellen aan Stichting Kulturele Haadstêd 2018

In het kader van de verkiezing tot Culturele Hoofdstad 2018 is het wegdek van het Blokhuisplein groen met witte strepen geschilderd. Ik ben er niet kapot van. Na een paar dagen verkeer zag het kunstwerk er smerig uit.

Het deed me een beetje denken aan het eierkunstwerk dat in 2008 het Wilhelminaplein verfraaide, vlak voor de werkzaamheden rond de bouw van het Fries Museum. Dat was pas een leuk kunstwerk. Kunst met uitstraling. Je moest door de witte verf bij zonnig weer met een lasbril op over het plein lopen. Maar vanuit een satelliet was het net of in het centrum van de stad een eitje gebakken werd. Een beeld dat de wereldpers haalde. Dat zie ik met de groene zebra op het Blokhuisplein nog niet zo snel gebeuren. Maar er staan ons nog meer kunstwerken te wachten. Misschien wordt het nog leuk.

Eierkunstwerk op het Wilhelminaplein in 2008

Persoonlijk lijkt het me een leuk plan om het Zaailand in de reuze pizza te veranderen. Met reuze ansjovis. Dat zou stellig meer publiciteit krijgen dan het wegdek van het Blokhuisplein. Inpakken van gebouwen zoals Christo het deed zou ook tot de mogelijkheden behoren. De Achmeatoren is misschien wat groot. Maar het Fries Museum moet lukken.

Lelijke kunsttoepassingen kunnen ook ingepakt worden. De Mercuriusfontein in feestelijke cadeauverpakking. Dat maakt de boel er vast een stuk vrolijker op. En de toeristen hoeven dan in 2018 niet te zien wat voor rare fontein we hebben. Met Us Heit op het Gouveneursplein ligt het gezien de historische achtergrond misschien wat gevoeliger. Maar die zou misschien in bolletjesplasic kunnen. Dan blijft ie toch een beetje zichtbaar. De Achmeatoren kan een bloemenmotiefje krijgen. Omdat het ding door de hele provincie te zien is. Inpakken zou tijdelijk zijn en nu hebben we er na 2018 ook nog wat aan.

Van de koepel van de Friesland Bank zou het beste een reuze moorkop gemaakt kunnen worden. Of een vanille puddinkje met rode bessensaus. 

Maar als ultieme uitbarsting van cultuur zou ik tot slot de Oldehove willen voorzien van een reusachtige Friese doorloper die tegen de overhellende zijde geplaatst wordt. Frieser kan bijna niet. Eventueel kan tegen de doorloper een stoeltjeslift geplaatst worden. Voor luitjes die slecht ter been zijn en ook is een keer de Oldehove op willen.
Wat mij betreft kan de verkiezing tot Culturele Hoofdstad niet meer stuk.

Iets over aanloopstroken

Mercurius heeft bij de programmering voor het nieuwe seizoen de al oude Aanloopstrook weer uit de kast gehaald. Het korte programmaatje is al vanaf de jaren ‘90 het begin van de uitzending. Een aanloopstrook maken is niet moeilijk. Je plant de camera op het statief in een drukke winkelstraat, meestal de Nieuwestad. Vervolgens druk  je op de startknop. Je trekt je onopvallend terug en doet of je er niets mee te maken hebt en laat de camera een kwartiertje draaien. De aanloopstrook is klaar. Simpel. Kind kan de was doen.
Het is een manier van filmen die erg populair was bij de omroep. Je hebt er weinig camera ervaring voor nodig en het is toch leuk.
Ik kan me een programma herinneren dat ‘de Markt’ heette. Zelfde idee. Je zet de camera neer bij de viskraam van de vrijdagmarkt. Binnen seconden komt er een meneer aan die een lekkerbekje koopt en bij een tafeltje lekker gaat staan smikkelen. Al snel volgt een tweede meneer met een bakje kibbeling. Rustig en zwijgzaam nuttigen de heren het zeebanket. Vegen handen en mond af, maken een praatje. Duiven scharrelen de restanten bij elkaar. Er komen langzaam meer viseters bij, die ook weer een praatje maken en weer uit beeld verdwijnen. Einde aflevering 1 van “de Markt”. Hoogtepunt van de aflevering was de aanval van de duiven op de vuilnisbak en de tegenactie van de visboer die niet gecharmeerd was van de gevederde visliefhebbers. Alles in één shot van ongeveer een kwartier. Kom daar de dag van vandaag maar eens om. Het aardige van de aanloopstrook vind ik dat bijna iedereen doet of ze de camera niet zien. Ze weten ook niet of het ding aan staat of niet. Je ziet ze echt denken. Dat maakt de aanloopstrook leuk. Het is eigenlijk of je op een terrasje zit, maar dan thuis op de bank.

Dagho

Hoe ooit belaagd, zijn adel bleef bewaard.
Kracht bleef aan moed en energie gepaard.
Gij, Fries en vreemdeling, aanschouw dit wonder
Die sterke gang, die trouw, die tomeloze vaart
gedicht van Freark Dam

De stamgasten van het toenmalige café Anjo in St Anna Parochie gingen één keer per jaar gezamenlijk op excursie naar de Heineken Brouwerij in Amsterdam. Er werd een luxe touringcar voor ingehuurd. Naast een rondleiding met explicatie omtrent het brouwproces was er uiteraard ook gelegenheid om het gerstenat te proeven. Hoewel ik er verder niet weet hoe de verdere culturele uitwisseling verliep, mag aangenomen worden dat er meer hoofdstedelijke gelegenheden en attracties bezocht werden. In het dorp spraken kwade tongen dat het bezoek aan Heineken alleen maar een dekmantel was en dat het eigenlijke doel van de onderneming de Amsterdamse Wallen betrof. Dit vermoeden werd bevestigd doordat aan de uitstap alleen mannen deelnamen. Ook hing de intekenlijst alleen in het herentoilet en gingen de gesprekken aan de stamtafel allerminst over een bezoek aan Artis. Eigenlijk wist iedereen dat de heren gewoon naar de hoeren gingen. Alleen ik was zo naïef te denken dat de interesse bij het productieproces van bier lag en hoe ze al dat bier in flesjes kregen. Terwijl de belangstelling uitsluitend lag bij het er uit krijgen van het spul en verder ging het om een geheel ander productieproces.

Dit neemt echter niet weg dat de dorpelingen een bepaalde band hebben met de hoofdstad des lands. Toen de oude Amstel Brouwerij in Amsterdam Oost gesloopt werd konden de boeren in het Bildt voor een prikkie de oude gistingsketels van de fabriek over nemen om te gebruiken als giertank of iets dergelijks. Daar komt bij dat de Heineken en de Amstel Brouwerij vroeger gebruik van Friese en Zeeuwse trek- en werkpaarden maakten.

Vandaag de dag zijn ze voor reclame doeleinde weer van stal gehaald. Us Heit voor een bierwagen kan eigenlijk niet. Het zullen ook wel Zeeuwse paarden zijn omdat ze bruin zijn. Of Beierse paarden. De Amstel Brouwerij was in een grijs verleden de Beierse Bier Brouwerij. Het Frysk Hynder is zwart en groter dan andere trekpaarden. Hele opluchting.

Toch moet ik als ik langs Dagho op de Nieuwestad loop om onduidelijke reden, vaak aan een kar vol met tonnen bier denken. Vandaag de dag heeft Frslân haar eigen bier. Us Heit. Alhoewel daarmee de stadhouder Willem Lodewijk van Nassau bedoelt wordt en er geen bierton trekkende knollen in beeld zijn.

De ene reiziger is de andere niet.

Leeuwarden heeft haar charme voor een niet onaanzienlijk deel te danken aan de grachten met woonboten en andere vaartuigen. Ze vertellen iets over de geschiedenis van de stad en de waterrijke provincie. De schepen zorgen voor een wisselend decor. De gemeente Leeuwarden heeft ongeveer 185 plekken aangewezen waar woonboten voor langere tijd mogen worden aangemeerd en daar is al sinds jaar en dag een wachtlijst voor. Je komt er dus niet zo maar tussen. Dit ondervond een oude kennis van me. Hij had zijn huis verkocht en hield wat geld over, waar hij een boot van kocht. De boot hield het midden tussen een Pipowagen en een boerenpraam. Een eigen boot met motor was een oude droom van hem. Ik kan me er wel iets bij voorstellen. De vrijheid tegemoet. Het probleem was dat hij er geen ligplaats bij had gekocht. Hij kwam ook niet in aanmerking voor de wachtlijst omdat de boot niet voldeed aan bepaalde eisen. De opbouw was te hoog of iets dergelijks.

Aanvankelijk lag de boot aangemeerd aan de Kanaalweg. Tegenover Koopmansmeelfabriek. Dat was een beetje uit het centrum maar toch redelijk in de buurt. Dit duurde niet lang. Binnen een maand stuurde de gemeente een officiële brief dat hij op moest zouten. Deed hij dat niet dan zouden ze persoonlijk de drijvende rammelbak komen wegslepen. Op kosten van mijn kennis. Uiteraard.

Gelukkig deed de motor het. Hij zou dat stelletje bureaucraten in het gemeentehuis eens laten zien wat vrijheid is en gewoon een andere plek opzoeken. De volgende aanmeerplaats was de Junokade op de Hemrik. Dat was minder. Hoewel hij er min of meer gedoogd werd en de gemeente zich ook  koest hield, was het wat eenzaampjes. In de avonduren en in de weekends is er geen kip op de Hemrik. Ook waren er geen andere bewoonde boten in de buurt. Daar voelde hij zich niet prettig bij en is uiteindelijk richting Groningen vertrokken. 
De ene reiziger is de andere niet. 

 

In de Leeuwardergrachten liggen geen luxe schepen. Daar bedoel ik jachten en dergelijken mee. Over het algemeen is het een zooitje. Maar een historisch zooitje, heeft een oude schipper mij ooit eens uitgelegd tijdens een open dag van de Museumhaven. 

Aan de Emma- en Willemskade liggen de mooiste schepen. Historische botters, kotters en skûtsjes of wat het zijn mogen. Aan de Oostergrachtswal en de Harlingervaart wordt het minder en vooral roestiger. Historische roest. Dat wel.

Beroemd licht

Onlangs heb ik het mega-wandkleed van Claudy Jongstra in het nieuwe Fries Museum gezien. Prachtig wandkleed. Indrukwekkend. Volgens het artikeltje in de LC betreft het de weerbarstige Friese kleigrond, de indrukwekkende luchten en het beroemde licht. Het beroemde licht? Het duurde even voordat het kwartje viel. Hebben we beroemd licht? Dit was nieuw voor me. In Bartlehiem is een beroemd bruggetje. Maar een bruggetje is tastbaar. Licht niet. Misschien iets van, beroemd bruggetje in beroemd licht? 
Moet niet veel gekker worden daar in Bartlehiem. 
En hoe zit het bijvoorbeeld met de Groningers? Hebben die ook beroemd licht? Nee. Ze hebben hetzelfde Wad en dezelfde zon. Maar het beroemde licht houdt bij Buitenpost op om weer gewoontjes en onberoemd licht te worden. Misschien komt het omdat ze in Groningen meer industrie hebben, waardoor ze wat smoezelig licht hebben. Net als in de Randstad. Met smog en veel CO2 uitstoot wordt het licht er niet beter op. In Friesland is ook geen horizonvervuiling door fabrieken en andersoortige vervuilers. Misschien niet handig voor de werkgelegenheid maar als het beroemd licht oplevert heb je toch iets.

Van het licht in Leeuwarden ben ik niet kapot. Als ik bij de VVV zou werken en er komt een toerist vragen waar het beroemde licht is, dan zou ik hem naar de Waddendijk sturen. 
Om te tjekken of het licht daar nog steeds beroemd is ben ik voor de zekerheid maar naar de gemeente het Bildt gefietst. Stevig windje. Zouden we ook beroemde wind hebben? Het Wad is erg populair onder kunstenaars. Ik heb galeries vol met Wadlandschappen gezien. Misschien dat het daar iets mee te maken heeft. Ik denk dat het licht op het Wad beroemd is onder kunstenaars. Niet of in mindere mate onder toeristen. Alhoewel ik aan de Waddendijk geen kunstenaar tegengekomen ben. Wel schapen en een boer die me aankeek of ik zojuist uit een Marslander gestapt was. Het licht op het Noorderleeg was gewoon. Vanuit zee dreven wolken landwaarts en losten daar op. Daardoor was het boven het Wad aan de donkere kant en landinwaarts zonnig. Dit wisselende licht maakt het landschap iedere dag en soms ieder uur anders. Het is prachtig licht en beroemd.

gebruikte muziek: Ember